Norwegian flag
Utredningen som riktar sig till hälso- och sjukvårdspersonal, har utformats utefter tillgänglig litteratur och resurser vid tidpunkten för utredning. Innehållet i utredningen uppdateras inte. Hälso- och sjukvårdspersonal är ansvarig för hur de använder informationen vid rådgivning eller behandling av patienter.


Rasjonale for administrere fenylpropanolamin om ettermiddag framfor kveld



Fråga: Eit apotek stiller oppfølgingsspørsmål til svaret på eit spørsmål om rasjonalet for å unngå å administrere fenylpropanolamin (Rinexin) rett før leggetid (1). Informasjonen i preparatomtalen avklarer ikkje om det er noko grunnlag for å anta at faren for søvnproblem er lågare ved ettermiddagsdose framfor kveldsdose. Finst det data frå andre kjelder som seier noko om den aktuelle problemstillinga?

Sammanfattning: Rasjonalet for å anbefale å ta Rinexin-dosen om ettermiddagen eller tidleg på kvelden, framfor tett opp til leggetid, har truleg bakgrunn i det som er kjend om farmakodynamikken til legemiddelet og den tofasiske farmakokinetikken. Det er rimeleg å anta at den direkte frigjeringa av verkestoffet i større grad vil kunne auke risikoen for biverknader som søvnvanskar, dersom det takast tett opp mot leggetid. Vi kan derimot ikkje finne at det særskilt undersøkt korleis biverknadsprofilen til Rinexin påverkast av administrasjonstidpunkt.

Svar: Sjølv om ein ikkje kan føreseie kva pasientar som eventuelt vil oppleve biverknader av eit legemiddel, er det rimeleg å anta at Tmax og tida etterpå, altså når legemiddelet distribuerast til ulike vev der det kan utøve effektar, vil vere det tidspunktet der risikoen for biverknader som kan tilskrivast farmakodynamiske effektar (som søvnvanskar) er størst.

Detaljar om farmakokinetikken til Rinexin, slik som Tmax, Cmax og AUC, oppgjevast ikkje i preparatomtalen og det er også vanskeleg å finne kjelder som omtalar farmakokinetikken til denne formuleringa. Dette har truleg også bakgrunn i at fenylpropanolamin er eit gamalt legemiddel, og som i svært lita grad nyttast andre stader enn i Noreg og Sverige på noverande tidspunkt.

Basert på kjelder om fenylpropanolamin sin farmakokinetikk generelt, ser det ut til at Tmax etter inntak av direkteverkande fenylpropanolamin er om lag 1,5 timar, men med stor interindividuell variasjon (40 minutt til 3 timar) (2-4). Tmax for depotpreparat med fenylpropanolamin er om lag 4,5 timar (4, 5). Samanlikning av Cmax for direkte-verkande fenylpropanolamin og depotpreparat med fenylpropanolamin er ikkje mogleg basert på dei dataene vi har funne, grunna ulik styrke på preparata (2-5). Det er likevel rimeleg å anta at Cmax er lågare ved Tmax for depotformuleringar med same styrke som direkte-verkande formuleringar av fenylpropanolamin.

Sidan søvnvanskar er ein vanleg biverknad av Rinexin, er det ikkje uvanleg å ta utgangspunkt i farmakokinetikken for å utarbeide råd som eventuelt kan bidra til å redusere risikoen for at potensielle biverknader kan bli mindre plagsame. Kva gjeld Rinexin, vil det vere rimeleg å anta at Tmax og Cmax for den delen av tabletten som frigjerast direkte, med større sannsyn vil kunne bidra til biverknadsrisiko som tilskrivast farmakodynamiske effektar. For pasientane som opplev søvnvanskar ved bruk av Rinexin vil det dermed vere ei pragmatisk tilnærming å føreslå at dei kan forsøke å ta kveldsdosen tidlegare, for å sjå om det kan vere til hjelp.

I kva grad Cmax har tyding for risikoen for søvnvanskar som biverknad er likevel ikkje kjend. Vi kan heller ikkje finne at det gjort studiar på om det å ta dosen på ettermiddag versus på kveldstid gjev signifikant mindre søvnvanskar ved bruk av fenylpropanolamin.

Referenser:
  1. RELIS database 2023; spm.nr. 16311, RELIS Vest. (www.relis.no)
  2. Scherzinger SS, Dowse R. Steady state pharmacokinetics and dose-proportionality of phenylpropanolamine in healthy subjects. J Clin Pharmacol 1990; 30(4): 372-7.
  3. Kanfer I, Dowse R. Pharmacokinetics of oral decongestants. Pharmacotherapy 1993; 13(6 Pt 2): 116S-128S; discussion 143S-146S.
  4. Dowse R. Biopharmaceutics of phenylpropanolamine. A thesis submitted to Rhodes University in partial fulfilment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy. School of Pharmaceutical Sciences, Rhodes University, Grahamstown, South Africa. February 1984. Tilgjengeleg frå: https://core.ac.uk/download/pdf/145054785.pdf
  5. Shargel L, Silverman HI et al. Bioavailability and cardiovascular safety of Dexatrim (phenylpropanolamine hydrochloride) from a controlled-release caplet. Biopharm Drug Dispos 1990; 11(7): 569-83. Berre samandrag tilgjengeleg.