Norwegian flag
Utredningen som riktar sig till hälso- och sjukvårdspersonal, har utformats utefter tillgänglig litteratur och resurser vid tidpunkten för utredning. Innehållet i utredningen uppdateras inte. Hälso- och sjukvårdspersonal är ansvarig för hur de använder informationen vid rådgivning eller behandling av patienter.


HPV-vaksinasjon til vaksne med hyppig byte av seksualpartnar



Fråga: Kva er anbefalinga for HPV-vaksinasjon av vaksne kvinner og menn som er seksuelt aktive med hyppig byte av partnar? Dette etterspørjast sidan legen ikkje finn sikre retningslinjer.

Sammanfattning: Det er ikkje eigne anbefalingar for HPV-vaksinasjon til vaksne som har hyppig byte av seksualpartnar, men generelt kan vaksinen også gje effekt hos personar som har debutert seksuelt. Vaksne treng tre dosar HPV-vaksine for å oppnå full beskyttelse og må per no betale for vaksinering sjølv.

Svar: Folkehelseinstituttet (FHI) har ikkje eigne anbefalingar om bruk av HPV-vaksine til personar som ikkje inngår i vaksinasjonsprogram, og HPV-vaksinen er heller ikkje på lista over vaksinar som anbefalast til vaksne (1, 2).

Vaksinasjonprogram for HPV-vaksinen
HPV-vaksinen har best verknad om den gjevast så tidleg som mogleg, helst før seksuell debut. HPV-vaksinar dekkjast over statsbudsjettet for gutar og jenter på 7. trinn (barnevaksinasjonsprogrammet). I tillegg vart det frå november 2016 til juni 2019 gjeve tilbod til unge kvinner fødd i 1991 og seinare om gratis vaksinasjon med Cervarix, gjennom eit midlertidig innhentingsprogram. Dette midlertidige innhentingsprogrammet er no avslutta (1).

Dei norske anbefalingane er i tråd med Verdas helseorganisasjon (WHO) sine anbefalingar, som oppgjev at primær målgruppe for for HPV-vaksinen er jenter i alderen 9-14 år, før seksuell debut (3).

HPV-vaksinasjon til vaksne
HPV-vaksinane er indisert frå 9-års alder, og det er ikkje oppgjeve noko øvre aldersgrense for å ta vaksinen (1, 4, 5a, 5b). I dei kliniske studiane er effekten likevel best studert hos yngre aldersgrupper. For Gardasil 9 er dei kliniske studiane gjort på menn opp til 26 år og kvinner opp til 45 år (5a). Cervarix har undersøkt klinisk effekt hos kvinner opptil 72 år, og gutar opp til 18 år (5b).

HPV-vaksinen verkar førebyggjande og har ikkje effekt mot pågåande infeksjon med HPV. Det er likevel ikkje skadeleg å gje HPV-vaksine til ein person som allereie er smitta av HPV. Dersom ein berre er smitta med éin HPV-type, vil vaksinen gje beskyttelse mot dei andre HPV-typane. Vaksinen kan også beskytte mot reinfeksjon hos dei som tidlegare har hatt ein HPV-infeksjon og så blitt kvitt den. Derfor kan vaksinen også gje effekt hos personar som har debutert seksuelt (1, 4).

WHO opnar derfor opp for å vaksinere andre grupper, slik som gutar, kvinner eller menn ≥15 år, eller menn som har sex med menn (3). Forskarar ved Kreftregisteret har også nyleg føreslått å utvide tilbodet om gratis vaksine, til alle under 30 år, samt utsette grupper, uavhengig av alder (menn som har sex med menn, kvinner behandla for celleforandringar og immunsupprimerte kvinner og menn) (6). Dei peikar på at alle som tar HPV-vaksinen vil redusere både sin eigen risiko for HPV-relaterte kreftformer, og vidare spreiing av HPV-smitte. RELIS er ikkje kjend med om dette forslaget har vore oppe til vurdering hos helsemyndigheitene.

Personar over 14 år treng tre dosar HPV-vaksine for å oppnå full beskyttelse (1). Personar som ikkje er omfatta av barnevaksinasjonsprogrammet eller har fått gratis vaksine gjennom innhentingsprogrammet, må betale for vaksinering sjølv (4).

Referenser:
  1. Folkehelseinstituttet. Vaksinasjonsveilederen for helsepersonell: HPV-vaksine (Humant papillomavirus). https://www.fhi.no/ (Sist oppdatert: 21. september 2023).
  2. Folkehelseinstituttet. Hvilke vaksiner anbefales til voksne? https://www.fhi.no/ (Sist oppdatert: 6. november 2023).
  3. Verdas helseorganisasjon (WHO). Human papillomavirus vaccines: WHO position paper. https://www.who.int/teams/immunization-vaccines-and-biologicals/diseases/human-papillomavirus-vaccines-(HPV) (Publisert: 16. desember 2022).
  4. Sex og samfunn. eMetodebok for seksuell helse: HPV – kondylomer og cervixdysplasi. https://emetodebok.no/kapittel/lnfeksjoner/hpv-kondylomer-og-cervixdysplasi/ (Lest: 16. november 2023).
  5. Statens legemiddelverk. Preparatomtale (SPC) a) Gardasil 9 (Sist oppdatert: 12. mai 2023), b) Cervarix (Sist oppdatert: 26. april 2023). https://www.legemiddelsok.no/
  6. Kreftregisteret. White paper: Raskere eliminering av HPV og livmorhalskreft. https://www.kreftregisteret.no/Generelt/Rapporter/white-paper-raskere-eliminering-av-hpv-og-livmorhalskreft/ (Sist oppdatert: 23. mai 2023).