Norwegian flag
Utredningen som riktar sig till hälso- och sjukvårdspersonal, har utformats utefter tillgänglig litteratur och resurser vid tidpunkten för utredning. Innehållet i utredningen uppdateras inte. Hälso- och sjukvårdspersonal är ansvarig för hur de använder informationen vid rådgivning eller behandling av patienter.


Høge dosar mesalazin



Fråga: Ein ungdom med ulcerøs kolitt har fått resept på relativt høge doser av medisinen mesalazin (Asacol). Det er snakk om 5600 mg som tablettar, og 500 mg som stikkpille (totalt 6100 mg/døgn mesalazin). Ifølge produktomtalen til Asacol tabletter med modifisert frisetting, er maksimal døgndose 4800 mg til vaksne. Spørsmålsstiller, som er farmasøyt, lurer på om det er trygt å ta såpass høge doser for ein ungdom.

Sammanfattning: Mesalazin tolererast generelt godt i terapeutiske dosar. Det føreligg lite forsking som har sett på dosering av mesalazin over 4800 mg/dag, men dosar opp til 100(120) mg/kg/dag, med ein maksimaldose på 6400 mg/dag, er angitt som behandlingsalternativ i den norske pediatriveilederen og i kunnskapsbasert oppslagsverk om barns legemiddel (KOBLE). Det er rimeleg å anta at desse tilrådingane òg byggjer på klinisk erfaring, at fagmiljøet har erfaring med såpass høge doser og at det tolererast godt, og at pasientane blir følgde opp i tråd med anbefalingane i rettleiaren.

Svar: Mesalazin Mesalazin er eit legemiddel i gruppa 5-aminosalisylsyrer (5-ASA), som har lokal inflammasjonsdempande effekt i tarm. Legemiddelet blir brukt til behandling av inflammatoriske tarmsjukdommar, inkludert ulcerøs kolitt. Det kan bli gitt peroralt og rektalt (1 a-e).

Mesalazin er relativt godt tolerert i dei dosane som er anbefalt. Biverknader kan blant anna vere magesmerter, kvalme og diaré og hovudpine, samt hudutslett. Legemiddelet kan òg vere nefrotoksisk og gi folatmangel, og nyrefunksjon og folatstatus skal monitorerast (1 a-e, 2 - 4).

Dosering av mesalazin ved behandling av ulcerøs kolitt hos ungdom
Mesalazin gis typisk i orale doser på 60-80 mg/kg/dag til barn og unge, opp til 4800 mg/dag (2, 4). Ifølge det kliniske oppslagsverket UpToDate bruker nokre klinikarar mesalazin-doser på opptil 100 mg/kg/dag for induksjon av remisjon hos barn, basert på data ekstrapolert frå studier på vaksne. Dei angir likevel ei begrensning på opp til 4800 mg/dag, med referanse til at dette er produsenten si maksimale grense (2). Vi finn nokre studier som har sett på dosar opptil 100-120 mg/kg/dag hos barn, som har vist toleranse, men òg her har studiene satt maksimaldose til 4800 mg/dag (5,6). Vi finn kun ein kasuistikk på betydeleg høgre doser, der ein vaksen fekk doser på 9600 mg/dag, med god toleranse (7).

Den norske «Generell veileder i pediatri», òg kjend som pediatriveilederen, som ein finn på den offentlege nettstaden Helsebiblioteket, angir at mesalazin kan brukast i doser opp til 100(120) mg/kg/dag hos barn og unge, der maksimal dose er angitt til 6400 mg/dag ved induksjonsbehandling av mild til moderat sjukdom (3). Det kunnskapsbaserte oppslagsverket om barns legemidler (KOBLE), angir at orale doser opp til 100-120 mg/kg/dag kan være nødvendig i enkelte tilfelle, men at det ikkje finst vitskapeleg grunnlag for slike høge dosar (8). Maksimal dose mesalazin (oralt kombinert med rektalt) er vidare oppgitt til 6400 mg/døgn, i tråd med pediatriveilderen (3, 8).

Dersom denne aktuelle ungdomen veg rundt 50-60 kg eller meir, er aktuell dosering innanfor tilrådingane i pediatriveilederen og KOBLE, som opnar for doser opp til 100-120 mg/kg/dag og maksimalt 6400 mg/dag. Vi finn ikkje litteratur som viser til forsking der ein har brukt dosar over 4800 mg/dag, men det er rimeleg å anta at tilrådingane i rettleiaren blant anna òg byggjer på klinisk erfaring med legemiddelet, og at ein har sett at slike doser tolererast godt. Dette òg med tanke på at dosar opp til 100 mg/kg/dag har blitt tolerert hos barn som veg mindre enn 48 kg (som dermed ikkje oppnår produsentens maksimale dose på 4800 mg) (5).

Referenser:
  1. Direktoratet for medisinske produkter. Preparatomtale (SPC). a) Pentasa 500 mg og 1 g depottabletter. (Sist oppdatert 28. januar 2025) b) Pentasa Sachet 1g, 2g og 4g depotgranulat. (Sist oppdatert 28. januar 2025). c) Pentasa 1 g stikkpiller. (Sist oppdatert 08.september 2025). d) Pentasa 1 g rektalvæske, suspensjon. (Sist oppfatert 28. januar 2025). e) Asacol 1600 mg tabletter med modifisert frisetting. (Sist oppdatert 20. juni 2025) https://www.legemiddelsok.no/
  2. Bousvaros A, Kaplan JL. Management of mild to moderate ulcerative colitis in children and adolescents. Version 41.0 In: UpToDate. https://www.helsebiblioteket.no/ (Sist oppdatert 24. mars 2025)
  3. Perminow G, Olbjørn C et.al. 5.15 Inflammatorisk tarmsykdom (IBD). Generell veileder i pediatri. https://www.helsebiblioteket.no/ (Sist oppdatert 13. mars 2024)
  4. Turner D, Ruemmele FM. Management of Paediatric Ulcerative Colitis, Part 1: Ambulatory Care-An Evidence-based Guideline From European Crohn's and Colitis Organization and European Society of Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2018;67(2):257-291.
  5. Cuffari C, Pierce D et.al. Randomized clinical trial: pharmacokinetics and safety of multimatrix mesalamine for treatment of pediatric ulcerative colitis. Drug Des Devel Ther. 2016 ;10:593-607.
  6. Winter HS, Krzeski P et al. High- and low-dose oral delayed-release mesalamine in children with mild-to-moderately active ulcerative colitis. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2014;59(6):767-72.
  7. Kashkooli SB, Rouhani M et.al. Ultra-high dose of mesalamine to treat steroid-dependent ulcerative colitis. J Crohns Colitis. 2014;8(12):1745-6.
  8. Kunnskapsbasert oppslagsverk om barns legemidler (KOBLE). Mesalazin. https://koble.info/legemiddel/ (Lest: 12. november 2025).